Montessori, Kodály, Orff: müzik yaklaşımları nasıl ayrışıyor?
Üç isim de sık duyuluyor ama farkları belirsiz kalıyor. Hangisi neyi öne alıyor?
Kurs araştıran aileler bu üç isimle sık karşılaşıyor ve aralarındaki farkı anlamak zor oluyor. Üçü de okul öncesi müzik eğitiminde kullanılan yaklaşımlar ama vurguları farklı.
Aşağıda her birinin neyi öne aldığını ve pratikte neye benzediğini kısaca ayırdık.
Orff: hareket ve doğaçlama
Orff-Schulwerk, müziği konuşma ve hareketle birlikte ele alıyor. Çocuk ritmi önce bedeniyle yaşıyor, sonra çalgıya taşıyor.
Merkezinde doğaçlama var: çocuğa çalınacak bir şey verilmiyor, çalması için alan açılıyor. Grup çalışması ve beden perküsyonu bu yaklaşımın en tanınır araçları.
Güçlü olduğu yer ritim duygusu ve birlikte çalma. Nota okuma bu yaklaşımın önceliği değil.
Kodály: ses ve kulak
Macar besteci Zoltán Kodály'nin yaklaşımı sesi merkeze alıyor. Çocuğun ilk enstrümanı kendi sesidir fikri üzerine kurulu.
Şarkı söyleme, özellikle halk şarkıları, çalışmanın omurgası. Nota okumaya geçiş el işaretleri ve hece sistemleri üzerinden kademeli yapılıyor.
Güçlü olduğu yer kulak eğitimi ve müzik okuryazarlığı. Konservatuvar ve güzel sanatlar lisesi sınavlarının işitme bölümlerinde bu altyapı doğrudan işe yarıyor.
Montessori: bağımsız keşif
Montessori aslında bir müzik yöntemi değil, genel bir eğitim yaklaşımı; müzik uygulaması o felsefeden türüyor.
Vurgusu çocuğun kendi hızında ve kendi seçimiyle öğrenmesi. Hazırlanmış bir ortam sunuluyor ve çocuk hangi materyale yöneleceğine kendisi karar veriyor.
Güçlü olduğu yer bağımsızlık ve içsel motivasyon. Grup senkronu ve ortak repertuvar ise bu yaklaşımın önceliği değil.
Hangisi daha iyi?
Bu soru pratikte pek karşılık bulmuyor, çünkü üçü rakip değil. Ciddi bir okul öncesi programı genellikle üçünden de yararlanıyor.
Ritim ve hareket çalışması Orff'tan, kulak ve ses çalışması Kodály'den, çocuğun kendi hızını tanıma ilkesi Montessori'den geliyor.
Bir kurumun tek bir yaklaşımın adını kullanması, o yaklaşımı saf hâliyle uyguladığı anlamına gelmiyor. Sorulacak doğru soru şu: eğitmen bu alanda eğitim aldı mı ve derste ne yapılıyor?
Bizim yaklaşımımız
Erken yaş programımızın omurgasını kurucumuz Dr. Erman Türkili'nin geliştirdiği renk ve sembol yöntemi oluşturuyor. Bu yöntem çocuğun nota okumadan çalmasını sağlıyor.
Bunun yanında Orff çalışmaları ritim ve hareket tarafını, ses ve kulak çalışmaları ise Kodály geleneğinden gelen tarafı taşıyor.
Kadromuzda bu alanlarda eğitim almış eğitmenler var: Tuğçe Demir Orff Schulwerk, Prodigies Music ve Body Percussion eğitimleri aldı; Yaren Kızılgedik Orff-Schulwerk sertifikalı, Preschool ve Playtime Prodigies eğitimlerini tamamladı ve Uluslararası İstanbul Kodály Eğitim Günleri'ne katıldı.
Prodigies ve diğer yaklaşımlar
Bu üçü dışında da yaklaşımlar var. Prodigies, renk temelli bir okul öncesi müzik programı; her notaya bir renk atayarak çocuğun nota okumadan çalmasını sağlıyor.
Renk temelli sistemler son yıllarda yaygınlaştı ve mantıkları birbirine benziyor. Kurucumuzun geliştirdiği yöntem de bu ailenin içinde ama iki katmanlı: renk notayı, sembol ise çalan eli gösteriyor.
Suzuki yaklaşımı ise farklı bir yerde duruyor: nota öncesi kulakla öğrenmeyi ve ebeveynin sürece yoğun katılımını merkeze alıyor. Çoğunlukla keman ve piyano eğitiminde kullanılıyor.
Aileye pratik öneri
Kurs araştırırken yaklaşımın adına değil, derste ne yapıldığına bakmanızı öneriyoruz.
Deneme dersinde şunlara bakın: çocuklar hareket ediyor mu, çalgıya dokunuyor mu, kendi sesini kullanıyor mu? Yoksa oturup dinliyor mu?
Bir de eğitmene sorun: bu yaş grubu için ayrıca eğitim aldınız mı, hangi alanda? Cevabın netliği, yaklaşımın adından daha çok şey söylüyor.